Observatorium voor AI in de Wetenschap
Wij brengen in kaart hoe AI het wetenschappelijk onderzoek in Nederland verandert.
Waarom we bestaan
Er wordt veel gesproken over wat AI voor de wetenschap zou kunnen betekenen. Er is opvallend weinig zicht op wat er feitelijk gebeurt aan de werktafel van de onderzoeker.
Ondertussen staan onderzoeksinstellingen voor de opgave beleid te formuleren over verantwoord AI-gebruik. Momenteel maken onderzoekers dagelijks keuzes over data, over bronnen, over wat ze wel en niet uitbesteden, zonder duidelijk kader.
Wij geloven sterk in de wetenschap, en we zien dat kunstmatige intelligentie de wetenschap verandert. We zijn dit initiatief begonnen met de missie om zorgvuldig met deze technologie om te gaan, zodat het de wetenschap en de samenleving ten goede komt.
Waar we nu aan werken
Laatst bijgewerkt: augustus 2026
Wij spreken momenteel onderzoekers uit verschillende disciplines, instellingen en carrièrefases over hun werkpraktijk. Deze gesprekken gaan over hoe hun onderzoek er werkelijk uitziet, inclusief de plekken waar technologie en AI helpt, tegenwerkt of bewust buiten de deur blijft.
Bent u onderzoeker en wilt u meedoen, of kent u iemand die wij zouden moeten spreken? Wij horen het graag. Onze mailadressen zijn hieronder te vinden.
Waar we naartoe werken
Het Observatorium verkeert in een verkennende fase. Wij zijn twee mensen die dit onderzoek starten omdat wij vinden dat het moet bestaan.
De vorm waar wij naartoe werken is een onafhankelijke stichting met een bestuur en een klankbordgroep uit het Nederlandse onderzoeksveld. Onze ambitie is een kenniscentrum met drie taken:
Kennis verzamelen en delen.
Onderzoek en een up-to-date kennisbank over AI-gebruik in de Nederlandse onderzoekspraktijk. Privacy, ethiek, veiligheid en effectiviteit worden hierin meegenomen.
AI-geletterdheid bevorderen.
Programma's en begeleiding waarmee onderzoekers zelf kunnen bepalen wanneer AI hun werk versterkt en wanneer niet.
Beleid ondersteunen.
Advies aan instellingen die richtlijnen ontwikkelen voor verantwoord AI-gebruik, gevoed door wat wij in de praktijk aantreffen.
Werkwijze en vertrouwelijkheid
Onderzoekers gebruiken AI vaak in een grijze zone waarin nog geen beleid bestaat. Wij zijn geïnteresseerd in wat er werkelijk gebeurt, en dat lukt alleen als het veilig is om dat te vertellen.
Wat u ons vertelt, blijft van u. Gesprekken worden geanonimiseerd verwerkt en uitsluitend geaggregeerd gepubliceerd. Citaten leggen wij vooraf ter goedkeuring voor. Wij delen niets terug met uw leidinggevende, uw instituut of uw financier, en verwerken geen gegevens die tot u herleidbaar zijn zonder dat u daar expliciet mee instemt.
Wie we zijn
Elian Wils
Begeleidde de afgelopen anderhalf jaar AI-toepassingen bij een groot Nederlands onderzoeksinstituut, van veilige data-omgevingen tot toepassingen in het onderzoeksproces. Oprichter bij AISee & verdiepte zich in AI aan de University of Oxford.
Kees Brinkmans
Verantwoordelijk voor het gesprekkenonderzoek en de samenwerking met instellingen. Fellow bij Youth for Responsible AI & AI Mentor bij het AI for Impact Collective.
Het Observatorium is een initiatief in oprichting. Wij werken toe naar een bestuur en klankbordgroep met vertegenwoordigers uit het Nederlandse onderzoeks- en beleidsveld.